HVO100 a FAME, czyli dlaczego musisz odróżniać biopaliwa pierwszej i drugiej generacji?

Różnice między biopaliwami bywają znacznie większe, niż sugerowałaby sama etykieta „bio”, przyporządkowują je do tej samej kategorii. Choć zarówno HVO100, jak i FAME to paliwa pochodzenia odnawialnego, różni je niemal wszystko, od surowców i procesów produkcyjnych, po właściwości fizykochemiczne i wpływ na silnik. Ich świadome rozróżnienie to nie tylko kwestia terminologii, ale przede wszystkim praktyki, efektywności i ekologii.

Dwie ścieżki produkcji: estry i uwodornienie

FAME (Fatty Acid Methyl Esters) to estry metylowe kwasów tłuszczowych, klasyczne biopaliwo pierwszej generacji, uzyskiwane w procesie transestryfikacji olejów roślinnych lub tłuszczów zwierzęcych. Charakteryzuje się wysoką zawartością tlenu i może być stosowane jako domieszka do oleju napędowego (np. B7, B20) lub w czystej formie (B100).

HVO100 to biopaliwo drugiej generacji, syntetyczny węglowodór produkowany przez uwodornienie (hydrotreated vegetable oil) surowców organicznych. Za sprawą przeprowadzenia procesu hydrokrakingu jego właściwości są zbliżone do klasycznego oleju napędowego, co czyni go kompatybilnym z nowoczesnymi silnikami bez konieczności modyfikacji.

Temperatura krzepnięcia i odporność na zimno

FAME ma ograniczoną odporność na niskie temperatury, krzepnie już przy około 0°C, co znacznie utrudnia stosowanie go zimą bez specjalnych dodatków. HVO100 wyróżnia się pod tym względem wyjątkowo korzystnie, temperatura krzepnięcia sięga w tym przypadku nawet -40°C. Dodatkowo, jego doskonały wskaźnik CFPP (Cold Filter Plugging Point) sprawia, że zachowuje płynność i przepływ nawet w mroźnych warunkach, co ma ogromne znaczenie w transporcie i logistyce.

Stabilność oksydacyjna i trwałość

HVO100 cechuje się wysoką stabilnością chemiczną, nie utlenia się szybko i nie tworzy osadów w układzie paliwowym. FAME, ze względu na obecność nienasyconych kwasów tłuszczowych, jest podatny na utlenianie, co skraca jego przydatność do długiego przechowywania. W silnikach może prowadzić do powstawania nagaru i zatykania filtrów, szczególnie przy wyższych stężeniach.

Emisja spalin i wpływ na środowisko

Oba paliwa powstają z surowców odnawialnych, jednak ich wpływ środowiskowy nie jest taki sam. FAME, jako biopaliwo pierwszej generacji, często musi się mierzyć z problemem konkurencji z produkcją żywności, do jego wytwarzania wykorzystywane są oleje roślinne (np. rzepakowy, palmowy). W dodatku obecność tlenu w cząsteczkach FAME zwiększa emisję tlenków azotu (NOx), która jest większa nawet w porównaniu do ON.

HVO100, produkowane m.in. z tłuszczów odpadowych i pozostałości poprzemysłowych, wpisuje się w ideę gospodarki cyrkularnej. Charakteryzuje się niższą emisją cząstek stałych i NOx, a także nie zawiera siarki ani aromatów, co korzystnie wpływa na jakość powietrza.

Kompatybilność z flotą i silnikami

FAME w formie B100 nie jest paliwem drop-in, wymaga modyfikacji silnika i układu paliwowego, aby można je było swobodnie stosować. Przy wyższych stężeniach może to prowadzić do problemów z filtracją, osadami i korozją. Z tego powodu stosuje się go głównie jako domieszkę.

HVO100 to paliwo w pełni kompatybilne z normą EN 15940, może być używane jako bezpośredni zamiennik oleju napędowego, bez konieczności ingerencji w silnik. Jest akceptowane przez wielu producentów OEM jako „approved fuel”, także w nowych pojazdach użytkowych i osobowych.

Wydajność i efektywność spalania

Z uwagi na niską zawartość tlenu HVO100 ma wyższą wartość opałową niż FAME. Przekłada się to na lepszą efektywność spalania i mniejsze zużycie paliwa. HVO100 zapewnia również lepszą czystość pracy silnika:

• mniej osadów, 
• mniej nagaru, 
• mniejsze zużycie układu wtryskowego. 

FAME, ze względu na swoją charakterystykę, może obniżać moc silnika i przyspieszać zużycie komponentów.

Nie wszystkie biopaliwa są sobie równe

Choć zarówno HVO100, jak i FAME należą do grupy biopaliw, różnice między nimi są fundamentalne. HVO100 to paliwo nowej generacji, łączące odnawialność z wysoką jakością techniczną i ekologiczną. FAME pozostaje istotnym elementem rynku paliw odnawialnych, jednak ma ograniczenia, których nie sposób zignorować. Dla flot wymagających niezawodności i wydajności oraz użytkowników oczekujących realnego wpływu na redukcję emisji – HVO100 to krok naprzód.